کردپرس

توافق سیاسی یا انحلال نظامی؟ این پرسش بنیادینی است که امروزه آینده نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) در سوریه و نیروهای پیشمرگه در عراق را تحت تأثیر تغییرات و تحولات قرار داده است. منازعه میان حفظ استقلال این نیروها یا ادغام آن‌ها در ارتش عراق و سوریه، همچنان به عنوان یک موضوع پر چالش میان کُردها و پایتخت‌های بغداد و دمشق باقی مانده است.

تجربه پیشمرگه؛ از دستاورد قانون اساسی تا خطرات کنونی

پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳، جریان‌های عراقی با این بهانه که دیگر خطری کُردها را تهدید نمی‌کند، فشار آوردند تا نیروهای پیشمرگه در ارتش جدید عراق ادغام شوند. اما رهبری سیاسی کُرد این درخواست را به شدت رد کرد و بر ماندن پیشمرگه به عنوان یک نیروی مستقل پای فشرد.

کُردها با بهره‌گیری از شرایط آن زمان عراق و با حمایت‌های بین‌المللی، بغداد را ناچار کردند تا پیشمرگه را به عنوان یک نیروی مستقل و بخشی از سیستم دفاعی عراق به رسمیت بشناسد؛ موضوعی که بعدها در قانون اساسی تحت عنوان "نگهبانان اقلیم" تثبیت شد. اگر در آن دوران پیشمرگه در ارتش عراق ادغام می‌شد، مانند سربازان عادی با آن‌ها رفتار می‌شد و هویت نظامی‌شان در ساختار ارتش ذوب می‌شد.

بازگشت بحران پس از ۲۳ سال

اکنون و پس از گذشت بیش از دو دهه، پرونده پیشمرگه بار دیگر در حال بازگشایی است. علت این امر، هشدارها و درخواست‌ها برای همسان‌سازی پیشمرگه با نیروهای حشد الشعبی است که مقامات اقلیم کردستان به شدت آن را رد می‌کنند.

بر اساس اطلاعات به دست آمده توسط رسانه «پنجره»، هنوز هیچ گفتگوی رسمی درباره پیشمرگه میان اقلیم و بغداد صورت نگرفته است، اما صداهای ناسازی در این باره از بغداد به گوش می‌رسد.

یک منبع بلندپایه در اقلیم کردستان درباره این خطرات به پنجره گفت: «حتی اگر در این مقطع نزدیک هم نباشد، اما قطعاً عراق در آینده از پرونده پیشمرگه به عنوان یک کارت فشار و چالشی بزرگ علیه اقلیم استفاده خواهد کرد.»

قسد؛ ادغام و چالش‌های آن

مشابه تجربه اقلیم کردستان عراق، در کردستان سوریه نیز پرونده نیروهای مسلح به مایه اختلاف تبدیل شده است. در آغاز گفتگوهای میان کُردها و دولت دمشق، طرف کُردی ابتدا با ادغام نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) در ارتش سوریه موافقت کرد، اما بعدها به دلیل احساس خطر، کُردها از این تصمیم عقب‌نشینی کردند.

واقعیت‌های نظامی چه می‌گویند؟

مفهوم «ادغام دو نیرو» از نظر نظامی به معنای پایان یافتن نیروی کوچک‌تر و انحلال آن در دل نیروی بزرگ‌تر است. هرچند بر اساس تفاهمات قبلی مقرر شده بود که قسد در چارچوب سیستم دفاعی سوریه بازسازماندهی شود، اما اختلافات همچنان عمیق است؛ به‌ویژه آنکه یگان‌های مدافع زنان (YPJ) به شدت خواسته دمشق برای این نوع ادغام را رد می‌کنند.

رویکرد و فشار دولت سوریه به این سمت است که نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) کوچک‌سازی شوند، سلاح‌های سنگین خود را تحویل دهند و تنها وظیفه حفاظت از مناطق کُردنشین به آن‌ها سپرده شود. اما بزرگ‌ترین مانع در برابر این فرآیند، فقدان اعتماد میان هر دو طرف است.

تحرکات دیپلماتیک و نقشه راه جدید

در میان این کشمکش‌های پیچیده، چشم‌ها به تحرکات دیپلماتیک جدید دوخته شده است. در حال حاضر مظلوم عبدی، فرمانده کل قسد در اربیل حضور دارد و تام باراک، فرستاده ترامپ در بغداد است. ناظران بر این باورند که دیدارهای پیش‌رو میان باراک با عبدی و مقامات اقلیم کردستان، می‌تواند نقشه راه جدیدی را برای آینده نیروهای کُرد در منطقه ترسیم کند.